Mekanik tesisat: projeden devreye almaya tek sorumluluk

Binanın en çok dokunulan sistemi

Bir yapının ömrü boyunca en çok müdahale edilen, en çok arıza veren ve işletme maliyetini en çok etkileyen kısmı tesisattır. Doğru projelendirilmiş bir sistem ilk yatırımda biraz daha pahalı görünebilir; ancak enerji tüketimi, bakım kolaylığı ve arıza sıklığı üzerinden farkı kısa sürede geri verir.

Tesisatın bir diğer özelliği, hatasının geç fark edilmesidir. Yanlış seçilmiş bir pompa ya da yetersiz kanal kesiti, ilk gün belli olmaz; ikinci kışta faturada, üçüncü yılda arızada ortaya çıkar. Bu yüzden hesabı atlayıp doğrudan montaja geçen işlerden uzak duruyoruz.

Mekanik tesisat projesinde beş sistem, tek asma tavan

Sıhhi tesisat, ısıtma, havalandırma, yangın ve klima; aynı yapıda aynı hacmi paylaşır. Asma tavan içinde havalandırma kanalı, sprinkler hattı, pis su borusu, soğutucu akışkan bakır hattı ve elektrik kablo tavası yan yana geçer. Bu beş sistemi birbirinden bağımsız düşünmek, sahada çakışma üretmenin en kestirme yoludur.

Projede güzergâhları birlikte kurguluyoruz. Hangi hat hangi kotta gidecek, kesişimlerde hangisi altta kalacak, servis için ne kadar boşluk bırakılacak; bunlar önceden karara bağlanıyor. Sonuçta asma tavan yüksekliği baştan doğru belirlenmiş oluyor ve mimari proje de bu bilgiye göre kesinleşiyor.

Hesap olmadan cihaz seçilmez

Isı kaybı ve ısı kazancı hesabı olmadan kazan, ısı pompası ya da klima seçmek; bina büyüklüğüne bakarak tahmin yürütmek demektir. Kapasitesi büyük seçilen cihaz sürekli aç-kapa yapar, yakıt harcar ve ömrünü kısaltır. Küçük seçilen cihaz ise konfor sağlamaz ve sürekli tam yükte çalışarak yıpranır.

Aynı durum su ve hava tarafında da geçerli. Boru çapı armatür birim sayılarına, kanal kesiti debi ve basınç kaybı hesabına göre seçilir. Pompa ve fan seçiminde çalışma noktasının eğri üzerinde nerede olduğu kontrol edilir; yanlış noktada çalışan bir fan hem gürültü yapar hem hedef debiyi vermez.

Sanayi tesislerinde tesisat farklı işler

Gebze ve Dilovası'ndaki üretim tesislerinde tesisat, konfordan çok proses ve iş güvenliği meselesidir. Kaynak dumanı, toz, çözücü buharı, fırın ısısı ve proses suyu; her biri farklı bir çözüm gerektirir. Genel havalandırma bazı durumlarda yeterken, nokta kaynaklı kirleticilerde lokal emiş çok daha etkili ve ekonomik olur.

Yüksek tavanlı üretim hollerinde ısıtma da farklı çalışır: radyatörle ısıtmaya çalışmak ısının çatı altında birikmesine yol açar. Bu hacimlerde radyant sistem, sıcak hava apareyi ya da destratifikasyon fanları genellikle daha verimlidir. Sistemi hacmin karakterine göre seçiyoruz.

Uygulama: montaj kalitesi projeyi tamamlar

İyi bir proje, kötü bir montajla değersizleşir. Askı aralıkları, kompansatör kullanımı, boru genleşmesi, yalıtım sürekliliği, vana ve süzgeç erişilebilirliği; bunlar sahada kararlaştırılırsa sistem ilk yıl sorunsuz çalışır, sonrasında dert olur.

Uygulamayı da üstlendiğimiz işlerde montaj denetimini kendi projemize göre yapıyoruz. Sahada güzergâh değişikliği gerektiğinde bunu projeye işleyip kot ve çap kontrolünü yeniden yapıyoruz; “nasıl olsa çalışır” diyerek geçilen değişiklikler ileride en çok sorun çıkaran noktalar oluyor.

Test, balans ve devreye alma

Montaj bittiğinde iş bitmiş sayılmaz. Basınç ve sızdırmazlık testleri, su ve hava debisi balans ayarları, cihazların otomasyon kontrolleri ve emniyet ekipmanlarının denenmesi gerekir. Balans ayarı yapılmamış bir sistemde bazı mahaller aşırı ısınır, bazıları soğuk kalır; sorun cihazda değil dağıtımdadır.

Devreye alma sonunda test raporlarını, balans kayıtlarını ve cihaz garanti belgelerini teslim ediyoruz. Ayrıca işletme personeline sistemin nasıl çalıştığı, hangi vananın ne işe yaradığı ve arıza durumunda ne yapılacağı konusunda eğitim veriyoruz.

As-built çizim ve bakım planı

İş bittiğinde teslim ettiğimiz as-built (imalata uygun) çizim, tesisatın gerçek hâlini gösterir. İleride yapılacak her bakım, revizyon ve genişletmede bu çizim zaman ve para kazandırır. Sahada duvar kırıp boru aramak yerine çizime bakmak, tek başına projenin bedelini karşılayabilir.

Ayrıca sisteme özel bir periyodik bakım planı kuruyoruz: hangi ekipman ne sıklıkla kontrol edilecek, filtre değişimleri ne zaman yapılacak, yangın pompası ne sıklıkla denenecek. Talep hâlinde bakım hizmetini de sürdürüyoruz.

Hizmet kapsamı

• Beş tesisat başlığında proje, hesap ve cihaz seçimi
• Uygulama, montaj denetimi ve saha koordinasyonu
• Basınç testi, sızdırmazlık kontrolü ve balans ayarı
• Devreye alma, otomasyon kontrolleri ve personel eğitimi
• As-built çizim ve işletme dokümanı teslimi
• Mevcut tesislerde revizyon, kapasite artırımı ve periyodik bakım planı